Spelen vanut verbeelding

Spelen vanuit verbeelding

het ontginnen van onbewuste bronnen

Begeleiding op maat

Ieder kind is het meeste gebaat met echte persoonlijke aandacht, onnadrukkelijk zonder gefixeerde focus. In een groep kun je dat maar beperkt geven. Je kunt je voornemen ieder week ieder kind tenminste een keer echt gezien en gevolgd te hebben en wekelijks te bepalen welk aspect je van welk kind de volgende week wilt zien. Op grond daarvan kun je het samenstellen van sub groepjes wijzigen; het verdelen van taken verbeteren; kleine concrete complimenten geven; zien wat er goed gaat en vanuit begrip door de vingers zien wat niet ideaal is, maar ook niet storend voor de groep of het kind zelf. Je kunt de kinderen laten wennen aan je maandelijks vijf minuten gesprekje met ieder van hen, waarin jij vraagt en luistert en het kind vertelt of in ieder geval aparte aandacht krijgt. Samen stil zijn kan ook, samen iets doen ook.

Jonge kinderen 
Ze kennen veelal weinig remmingen en hebben een grote fantasie, waarvan je gebruik kunt maken als je mee kunt in hun improvisatie talent. Het spel is bij hen eenmalig, ook al gaan ze op herhaling, iedere herhaling zal anders zijn en daar speel jij dan op in. Laat je niet verwarren door een standaard mening: ze kunnen nog niet veel.  ... (naam en url volgt) een drama docente uit Noorwegen filmde in een kleuterklas en toonde de dramaturgische inzichten van een vijfjarige. 

Oudere kinderen
Velen willen best wel spelen voor publiek en applaus ontvangen, waardoor ze ook gemotiveerd zijn om te oefenen, te herhalen en opnieuw te proberen. Zij die graag spelen, zijn leergierig wat spel betreft en dat komt hun spelkwaliteit ten goede.

Spelbegeleiding op maat 

Steeds vaker proberen ouders kinderen met beperkingen het gewone onderwijs te laten volgen. Ze gunnen hun kind zoveel mogelijk het gewone leven ook op school. Scholen komen hierin vaak tegemoet en dagen daarmee leerkrachten uit.

Beter spelen gaat niet vanzelf ook al spelen de meeste kinderen uit zichzelf. Het is daarom des te belangrijker deze kinderen, onopvallend speciale aandacht te geven door aangepaste opdrachten, geschikte medespelers of ze met name in de nabespreking te betrekken totdat ze vanuit verworven inzicht weten wat ze wel/niet kunnen. Niet alle kinderen zijn van thuis uit vertrouwd te symboliseren, te doen alsof, zelf te verzinnen, initiatief te nemen.

Je kunt kinderen gewoon een groepsspel mee laten beleven en niet zozeer rol(re)actie verwachten, de andere spelers dragen het spel wel. Natuurlijk onderzoek je wanneer de tijd rijp is om hen in kleine groep wel tot rol(re)actie uit te nodigen. Naarmate het kan, maak je het deelnemen noodzakelijker voor het te spelen spel. Bij de rolverdeling geef je haar/hem de rol die het weet, kan, mag doen en/of zeggen.

Alle eerdere suggesties zijn ook voor deze kinderen geschikt. Ze vragen slechts om aanpassingen. We beschrijven er hier enkele, zodat ook deze kinderen kunnen floreren. We maken onderscheid in taalzwakke kinderen, kinderen met een lichamelijke- en/of intellectuele beperking.

Taalzwakke of te verbaal sterke kinderen 

Ons land kent sinds haar ontstaan migranten die van heinde en ver hier neerstreken en nog steeds neerstrijken, de meertalige groepen vragen een eigen didactiek. Taalgevoel hangt samen met je eerste taal.
Gelukkig is driekwart van onze communicatie non verbaal. Daarnaast zijn er ook kinderen die zich moeilijk verbaal kunnen uiten, uit een minder talig milieu komen en kinderen die juist veel redeneren over allerlei kwesties, maar weinig vanuit zichzelf spreken.  De non verbale spelen zijn daarom zeer geschikt voor zowel taalzwakke- als  taalsterke kinderen. De gouden greep van Vivian Pailey met haar één woord verhalen, die goede verstaanders aanvoelen, is zeker het navolgen waard. Laten spelen met materiaal is vaak een vruchtbare manier om kinderen te laten handelen tijdens het praten, dat leidt de aandacht af van het woord. 

Kinderen met een lichamelijke beperking.

Voor iedere lichamelijke handicap zijn andere aanpassingen vereist. Vraag advies aan deskundigen ter plekke, met name als het gaat om wat je fysiek van hen mag vragen.

We beschrijven hier een aantal tips voor kinderen in rolstoelen en looprekken, voor dove en blinde kinderen. Indien ze langdurig en regelmatig ziek zijn, staat het laten genieten van het moment voorop en is alles meegenomen wat ze willen en kunnen op dat moment. Zorg wel dat ze zich voldoende uitgedaagd voelen en ze de schooltijd niet ervaren als een voortdurend medelijden en zielig gevonden worden.  

Kinderen met een intellectuele beperking

We willen hier nadrukkelijk verwijzen naar de meervoudige intelligenties van Gardner, om de rijkdom van deze kinderen optimale ontwikkelingskansen te bieden.

In de beperking toont zich de meester
en dat geldt voor deze kinderen met name wat betreft het taalgebruik. Alles wat je beeldend kunt laten zien is duidelijker voor hen dan het woord.
Enkele eenvoudige tips om opdrachten helder te kunnen uitleggen:
Voor emoties kun je een A3 vel papier vullen met emoticons, die de kinderen eenduidig benoemen als zijnde: bang, blij, boos, verdrietig, verbaasd, verliefd etc.
Voor typen, handelingen (werkwoorden), plaatsen (waar het spel zich afspeelt) kun je eenduidige afbeeldingen zoeken en een A3 vel mee vullen.
Als je woorden gebruikt, kies dan hele concrete woorden en vermijd abstracties.

Het gevaar van bovenstaande tips is echter dat alles te eenduidig wordt, de verbeelding geen ruimte krijgt en keuzes niet mogelijk zijn. De wereld is hen vaak te groot en te complex, waardoor eenduidigheid hen veiligheid biedt. Het zwart - wit denken ligt dan voor de hand. We beogen echter openheid, een bredere kijk op de wereld dan vanuit het eigen perspectief en ontwikkelen graag een onderzoeksdrang naar het onbekende. De weg erheen is misschien moeizamer, maar niet onbegaanbaar of onmogelijk. Deze kinderen hebben juist met name baat bij training van de verbeelding (zie spelintroducties). De vertrouwde zekerheid kun je hen bieden in spelregels, heldere opdrachten, terugkerende lespatronen en spelopdrachten. Laat hen vaker herhalen, geef opdrachten in kleinere stapjes binnen duidelijke structuren.

Laat hen ontdekken dat er meerdere mogelijkheden zijn, dan de eerst voor de hand liggende. Alle echte ervaringen binnen spelwerelden zijn een verrijking. Alle verwerking van eigen ervaringen in spel, biedt hen inzicht in hun wereld. Spel als onderwijsverrijking is bij uitstek voor hen geschikt. Spel zet immers theorie om in ervarenderwijs leren. Theorie en praktijk zijn in de spelwerkelijkheid altijd gekoppeld. Als ze de meest basale rijkdom van kunsteducatie aan het eind van de basisschool zich eigen hebben gemaakt, is het belangrijkste doel behaald: verder kijken en denken dan je neus lang is, meerdere mogelijkheden zien en daarmee minder angstig in het leven staan. De leerlijnen kunnen voor hen wel een toontje lager zingen. Voor succesvolle begeleiding van deze kinderen is een specifieke opleiding en training noodzakelijk. Wij eindigen met nog enkele tips op speldidactiek op maat te kunnen bieden en raden je aan ervaren deskundigen op de school om raad te vragen.