Spelen vanut verbeelding

Spelen vanuit verbeelding

betrekken van 't onbekende bij 't bekende

Kunst en Cultuur

Kunst en cultuur kennen beide vele definities. Binnen het bestek van deze site houden we het eenvoudig: je kunt cultuur en kunst onderscheiden door vast te stellen dat (menselijke) cultuur datgene is wat in de samenleving is ingebed, geaccepteerd, gewaardeerd en waarvan iedereen kennis kan nemen.

Soms is die waardering beperkt binnen de eigen subcultuur, soms wordt een waardering breed gedragen. Men rekent tot cultuur: gewoonten, gebruiken, tradities, materieel en immaterieel erfgoed. Kunst is datgene wat kunstenaars creŽren binnen een cultuur en daarmee de cultuur mede vormgeven, aan de kaak stellen, charmeren, representeren of erop vooruitlopen in kunstzinnige producten en producties.
Deze presentaties, confrontaties hebben veelal als doel toeschouwers en beschouwers tot reflectie aan te zetten of als entertainment een moment van ontspanning te bieden. Hiervoor ontwierpen we het voorbereiden en verwerken van kunstbezoeken.

Kunst en cultuur moeten de tand des tijds doorstaan om erkend te worden. Interdisciplinariteit is binnen de kunsten aan de orde van de dag en eveneens in de kunsteducatie. De grenzen tussen dans en drama, muziek en theater, spel en beeldende kunst vervagen. Het vrolijke voor ons vak is dat alle kunstdisciplines met ons willen samenspelen.

Met kunst- en cultuureducatie streeft het onderwijs verschillende doelen na. Het gevaar is niet denkbeeldig dat het consumeren en beschouwen van de kunsten voorrang krijgt op het daadwerkelijk zelf spelen, musiceren, tekenen etc. Dit om de samenleving te dienen die meer publiek nodig heeft, nu er zeer gekort is op de kunstsubsidies.



 

Spelen vanuit verbeelding beoogt kunsteducatie te realiseren vanuit de wensen en interesses van het kind en wil in de cultuureducatie met name het waarnemen, de beleving en de eigen associaties te honoreren. Zie De kunstenaar, de kunstliefhebber en de  leerkracht kunstzinnige oriŽntatie.  

Cultuureducatie

Cultuur is niet aan enkele individuen toe te schrijven, vele generaties droegen hun steentje bij in de loop der eeuwen. Uitspraken, gewoonten, tradities en rituelen zijn naast in cultuur gebrachte natuur, de religies en de kunsten het resultaat ervan. Of hedendaagse trends werkelijk tot onze cultuur zullen gaan behoren kan alleen de tijd uitwijzen. Cultuureducatie kan zich beperken tot begrijpend lezen, tot het geleerde in een context plaatsen, maar er zijn rijkere wegen  te bewandelen.

Cultuureducatie beoogt kinderen in te leiden in de hedendaagse cultuur, door middel van receptie, (re)productie en reflectie. Zij beoogt het weten, waarderen, begrijpen en het kunnen plaatsen van bepaalde fenomenen.
Spelen vanuit verbeelding beoogt met name het van binnenuit aanvoelen, erop door kunnen associŽren en het bestaande kunnen interpreteren.

Kunsteducatie

KunstoriŽntatie is niet alleen kijken naar kunsten, maar evenzeer zelf ermee experimenteren en dit kan ook los van kunstbezoeken. Kennis nemen van is niet hetzelfde als vaardigheden veroveren. De keerzijde van cultuureducatie  is daarom kunsteducatie.
Kunsteducatie kenmerkt zich door ambachtelijk training. Kinderen leren er zelf te (re)produceren.  In weeksluitingen en de jaarlijkse voorstelling zorgen kinderen er zelf voor. Als kinderen regelmatig hun spelkwaliteiten ontwikkelen, groeit het niveau. Ze kunnen dan onder goede begeleiding in eigen voorstellingen spelen en genieten van het applaus dat ze dan zelf krijgen. Zie suggesties hiervoor in  theater gerelateerd spel, spelpresentaties. Wij beogen het ervaren, zelf creŽren en het kunnen hanteren van de kunsttalen vanuit verworven inzicht en ontwierpen daartoe doorlopende leerlijnen.

Zowel de oriŽntatie in de kunsten als in de cultuur, moeten o.i. volwaardig ruimte krijgen.  We maken derhalve duidelijk onderscheid tussen beide. De driedeling receptie ‑ (re)productie en reflectie is zowel voor de bezoekende als uitvoerende kunstliefhebber bruikbaar. Onderstaand schema brengt dat in beeld.

JJ cirkel -reflectie.jpg

Produceren en beschouwen van kunstvormen

Ieder kijkt en beleeft anders, je stimuleert de interesse als je de verschillende waarnemingen honoreert.

Het waarnemende kind
(als kunstgeÔnteresseerd en cultuurgenietend deelnemer)

Vanuit een eigen referentiekader bezoeken kinderen voorstellingen (receptie); incidenteel spelen ze ter voorbereiding of verwerking enkele scŤnes (reproduceren) en beantwoorden ze vragen over de voorstelling (reflectie). Als kinderen niet zelf spelen beperkt de kennismaking met de kunsten zich tot waarnemen en praten over. Dat is jammer, Spelen vanuit verbeelding gunt kinderen de Koninklijke weg met de kunstenaar als reisgezel Zoals je eerder las, put een kunstenaar uit zowel eigen intuÔtie, inspiratie, impulsen als ambachtelijke kwaliteiten om verbeelding vorm te geven. Kennismaken met de kunsten zou diezelfde weg moeten gaan en de basisschool kan daarin de eerste stappen zetten. Dit vraagt van de leerkracht kinderen open te laten staan en uit te dagen om (on)bekende en vreemde kunstuitingen te verkennen.

Het verbeeldingsrijke en uitvoerende kind
(als kunst en cultuurproducerend deelnemer)

Vanuit  verbeelding (innerlijke receptie) improviseren (produceren) kinderen. Vanuit bestaande  teksten (geschreven verbeelding) reproduceren ze. Als ze kijken naar elkaars spel is er sprake van receptie, en als ze vragen beantwoorden is er sprake van beschouwen (reflectie). Dit vraagt van de leerkracht kinderen te bemoedigen, uit te dagen, ruimte te bieden en initiatieven te honoreren.

Spelen vanuit verbeelding schetst een weg naar cultureel zelfbewustzijn via het handelend weten. Een handelend mens beseft meer wat zij weet doordat zij ervaart het weten aan den lijve ervaart. Zij ziet wat het weten, zich uitend in handelen, concreet oproept. We beschreven hoe ludiek spel de meervoudige intelligenties benut en hoe ludiek spel bijdraagt aan de vijf kerncompetenties van de mens. Voor het ontwikkelen van inzicht , vaardigheden  en eigen verantwoordelijkheid draagt theater gerelateerd spel haar steentje bij.

Je vindt voorbeeldlessen met als focus cultuureducatie:

Spel groep 1-2 Dat doen we altijd zo               Spelen van vroeger
Spel groep 3-4 Van dingen die voorbij gaan     Kinderen aan de deur
Spel groep 5-6 Spreekwoorden en gezegden    Weet wat je erft                               
Spel groep 7-8 Lokale geschiedenis                 Podiumtentoonstelling

Je vindt voorbeeldlessen met als focus kunsteducatie:

Spel groep 1-2 De toneelhoek                         Spelen met prentenboeken
Spel groep 3-4 Ik zie ik zie wat jij niet ziet       Spelen met gedichten
Spel groep 5-6 Objectentheater                       Dat hoort allemaal bij een
                                                                    theatervoorstelling  
Spel groep 7-8 Spelen en dansen                    Van tekst naar toneel

In Spelkoffer vind je opdrachten voor korte spelmomenten en ondersteunend materiaal

Reflectievragen voor collegiale bespreking

  • Wat voegt vakspecifiek werken binnen spellessen toe aan het algemeen speelse?
  • Ontdek je kwaliteiten van kinderen die binnen het gewone schoolleven minder tot hun recht komen?  (de typeringen en de leerstijlen van Kolb).
  • Inhoeverre is zelfstandig werken en leren binnen spel mogelijk?