Spelen vanut verbeelding

Spelen vanuit verbeelding

betrekken van 't bekende bij 't onbekende.

Onderwijs verrijken

De ergste zonde van onderwijs is wanneer het niet boeit     

 J.F. Herbart 

Meneer mag het ietsje meer zijn dan verbaal intelligent, mogen ieders talenten meespelen?

De sleutel tot zelfoverschrijding ligt in het feit dat spel de kinderen in staat stelt zichzelf te verge≠ten.
Daardoor wordt spel het experimentele laborato≠rium van het leven. Hier vindt een voortdurende beheer≠sing van de werkelijkheid plaats, zichtbaar en onzicht≠baar. 

(Jon Roar Bjorkvold, 1989)

Homo Ludens&LuPe 2016 from Lidwine on Vimeo.

Spel doet een beroep op andere kwaliteiten van de mens dan het verbaal, het logische, het cognitieve.  Hierdoor kunnen kinderen meer doordringen tot de betekenis van actualiteiten, eigen ervaringen of bepaalde leerstof. Ze ontdekken dat ze soms woorden vinden voor zaken die ze eerder niet konden benoemen. Spel is een welkome aanvulling op of alternatief voor het kringgesprek. Ervaringen die kinderen opdoen in spelwerkelijkheden leiden hen tot een inzicht, dat rijker is dan het begrip alleen.

Gewoon buiten de lijntjes kleuren!

Multidisciplinair wil zeggen het vakken gesplitst onderwijs overstijgen: taal, rekenen, geschiedenis, wereldoriŽntatie etc combineren met spel.  De vakken blijven herkenbaar in de samenwerking. We reserveren interdisciplinair voor het samengaan van enkele kunstdisciplines, hierin is eerder sprake van het in elkaar verweven raken. Denk maar aan een musical, een maskerspel, een poppenspel.
Je kunt onderwijs verrijken met spel/drama/theater

  • taalverwerving,
  • wereldoriŽntatie
  • levens oriŽntatie.
  • kunst en cultuureducatie
  • weeksluitingen

We willen graag de schoolcultuur zodanig beÔnvloeden dat deze het kind meer spelenderwijs laat leren. Dit komt ons inziens ieder kind ten goede, maar zeker ook de taalzwakkere en degene die minder genieten van traditioneel leren. Als je oog hebt voor Hoe een kind intelligent is, honoreer je een ruimer palet en geef je het woord niet het laatste woord. Spelen vanuit verbeelding beoogt daarmee een bijdrage te leveren aan ieders persoonlijke ontwikkeling.

In speltrainingen beschreven we hoe zinvol het is om de non verbale kwaliteiten te blijven ontwikkelen, in spelimprovisaties beschreven we de kracht van het kunnen inter - acteren, het kunnen afstemmen op de ander, het samenspelen. In spelpresentaties beschreven we de kwaliteit van in spelbeelden te kunnen vormgeven van hetgeen je weet, wilt, begrijpt of zeggen wilt.

De kerndoelen basisonderwijs verwoorden niet alleen vakspecifieke eisen, maar ook vakoverstijgende eisen. Spel als onderwijsverrijking biedt mogelijkheden voor deze overstijgende kerndoelen. In de loop van de twintigste eeuw hebben pedagogen en psychologen een pleidooi gehouden voor all round onderwijs. We staan in notendop stil bij enkelen van hen die specifiek een bijdrage leverde aan de onderbouwing van spel en theater gerelateerd spel.

Inventief leren

Spel daagt kinderen uit tot eigen initiatief en laat hen een eigen leerroute bewandelen. In spel kennen kinderen zelf betekenis toe aan de spelsituatie en komen van daaruit tot spelactie. Ze verwerven nieuwe inzichten door nieuwe informatie te koppelen aan bestaande inzichten.

In zoverre spel altijd om samenspel vraagt, beÔnvloeden kinderen elkaars tempo onderling. Gevorderde spelers kunnen echter extra taken op zich nemen en daarmee zich zwaarder uitdagen. Zij zorgen bijvoorbeeld voor een heldere rode draad door het spel. Zij realiseren een mooie spanningsboog voor het totaal. Zij creŽren door rolgeheimen een extra spanning. Of zij spelen zodanig dat juist medespelers beter uit de verf komen. Zij nemen dan de taak van aangevend clown op zich. Hierdoor ontwikkelen ook zij zich verder dan het algemene niveau van de spelopdracht.

Mihalyi Csikszentmihalyi ontdekte dat hij meer genoot als ervaren bergbeklimmer als hij zwaardere taken op zich nam tijdens een expeditie met beginners. Maar evenzeer dat hij meer genoot als hij op tijd hulp vroeg of steunde op anderen als zijn compagnons meer expertise hadden dan hij. Op grond van deze ervaringen ontwikkelde hij de flow theorie die je zowel op vrije tijd, werk als studie en onderwijs kunt toepassen. We werken de flow theorie uit voor ludiek spellessen.

Kunnen begeleiders helpen kinderen te laten beseffen dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor een interessante schooldag? Zoals bij het bergbeklimmen of andere vrije tijdbestedingen? Hoe kun je hen helpen dat ze zich niet vervelen,maar evenmin te gespannen raken? Kunnen kinderen beseffen dat jij niet alleen de zorg draagt hen uit te dagen ?

Samenvattend komen we tot de volgende kernmerken van ludiek spel.

  • biedt een veilige uitdaging om verder te gaan dan het verstand kan begrijpen (Vygotsky's naaste zone van ontwikkeling en Gardners meervoudige intelligenties)
  • stimuleert de drang tot zelf ondernemen (Kolb leerstijlen);
  • kan spelers binnenleiden in nieuwe contexten (integratie van schoolvakken);
  • verhoogt concentratie en betrokkenheid ( flow ervaringen)

Spel  levert hiermee een wezenlijke bijdrage aan de algemene ontwikkeling. Een schoolleiding kiest vaak om deze agogische doelen voor het vak.